Category Archives: Uncategorized

Наадам

2018 оны 7-р сарын 13.

Та сайхан наадав уу?

Миний хувьд энэ жилийн баяр наадам сайхан болж өнгөрлөө.

Бөхийн барилдааныг эс тооцвол…бөхөд ийнхүү сэтгэл дундуур байгаа нь “Увс”-ын гаралтай хүн түрүүлсэнтэй огтхон ч холбоогүй шүү. Үндсэндээ бол хэн нь ч түрүүлсэн хамаагүй хэрэг байлаа. Дэлхийд гайхагдах үндэсний спортоо үл тоосон ийм ч хүн байгаагүй юм аа. Харин А.Сүхбатыг зодог тайлснаас хойш л бөх харж баясах билгийн мэлмий маань хамт явчих шиг болсон нь гайхалтай ч юм шиг, гаслантай ч гэмээр…

Гэхдээ өчигдөр орой зурагт асаатай байсан болохоор үзүүр түрүү хоёрыг харж суулаа. Тэгэхэд Монгол бөхийн нөгөө сайхан бие хаа, булчин шөрмөс, уран нарийн мэх, хөдөлгөөн, авхаалж самбаа, гүндүүгүй зан төрх хааччихаваа гэж халагламаар дутуу санагдав. Сэтгэл сэргээж, хараа булаах юу ч үгүй ямар ч сонирхолгүй, зүгээр л гүзээтэй уснууд мөргөлдөөд байгаа мэт..

Баяр наадмын эхний өдөр өмнийн цэнхэр говьдоо явлаа. Явсан газраар бороо хур багатай зуншлага тааруухан байв. Тэгээд 11-нд хотод буухад өмд давхарлаж өмсөх шахуу юм болов. Тиймээс өдөр нь гадуур гарч наадамлаж чадсангүй. Харин орой нь малгай ороолт болж Сүх ахын талбай дээрх “Улаанбаатарын үдэш” цэнгүүнийг үзэв. Аль юмыг гоочлоховдээ “дажгүй” гэчихье. Хурд бол ярих юмгүй сайхан байсөөн..Цогоог ойроос харалгүй удчихаж, гоё байлаа ;)..

За, 12-нд Соёолон үзэж хийморио сэргээв. Хур бороо элбэгтэй байсны ачаар чийгтэй, тоосгүй цэвэр орчинд агийн үнэр сэнгэнэсэн агаарт гайхалтай гэж. Өнгөрсөн жил бол хар бараан маск зүүчихсэн аятай тоос шороонд булагдаж байсныг бодоход ярих юм алга. Хүн ч их байв.

37014515_10213919007541711_3742799162190594048_n

37048490_10213919008861744_8926431123429392384_n.jpg

Барианд орж буй хурдан морь, унаач хүүхдүүдийг хараад өөрийн эрхгүй сэтгэл огшин нулимс урсчихдаг юм. Ийнхүү сэтгэл гэгэлзэх нь бага насандаа морь унаж байсантай маань ч холбоотой байх.

Соёолон үзсэний дараа 00 орох гэж 1 цаг, хуушууранд дугаарлан дахин 1 цаг зогссоныг эс тооцвол энэ жилийн наадам үнэхээр өнгөтэй сайхан боллоо. Монгол хүмүүс бид ашидын билгээс амны билэг гэдэг хойно дараа жилийн наадам хүртэл соёолон шигээ хийморьлог, цог золбоотой явна гэдэгтээ итгэлтэй байна.

Харин өнөө өглөө Богд уул руугаа алхаж цэцэг ногоо алаглан, гол горхи урсаж, шувууд жиргэлдсэн тансаг орчинд бие, сэтгэл, оюунаа умдаалж авав. Шоргоолж хооллохоор авч гарсан талхаа замд таарсан хэдэн тагтаанд өгчихөв. Ингэж явах зуур дараагийн ном санаанд буучихав. “Бяцхан Гүмудагийн аялал” нэг л өдөр биежин бүтэх болноо…

Advertisements

Ганцаараа аялахад ийм л сонихон…

2018 оны 5 сарын 15-ны Мягмар гараг. БНХАУ-ын ӨМӨЗО-ны нийслэл Хөххотоос бичиж сууна…

Өглөө Чэндү хотоос агаараар энд ирэв. Онгоцны буудлаас такси барьсан чинь англи хэлэнд А ч үгүй, хятадаар өөр шигээ хүнтэй таарчихаж..байрлах газраа олж иртэл нэлээн юм болов ш дээ..тэгээд тухайн газрынхаа утасны дугаар юмуу нэр, хаягийг нь нутгийн хэлэнд буулгуулаад авах минь яалаа гэж бодож явлаа. Дараагийн удаа ингэж хөглөхгүй байх дахин нэг сургамж болов.

“Lemongo youth hostel” гэх буусан газарт надаас өөр хүнгүй шахам 4 ортой нийтийн өрөөнд буудлын люкс өрөө аятай ганцаараа тарвалзаж хэвтэнээ. Өмнөх шөнө Чэндүд хоноход бол аялагчид ихтэй байсан. Хүйс харгалзахгүй орох 6 ортой өрөөнд ороход бүгд эзэнтэй гээд бодохоор Чэндү бол аялагчдыг татдаг газар шиг санагдсан. Аргагүй ч байх Сичуань болон хил залгаа Юнань мужуудыг хамгийн сайхан байгальтай үзэх зүйлс ч ихтэй гэдэг.

Сүүлийн 2 өглөө эрт босож нойр жаахан дутуу яваа болохоор энэ газрын нам гүм байдлыг боломж болгон сайн ашиглах минь..

Өмнө хэд хоносон Дали хотоос хойшоо Лижиань, Шангри-Ла гээд явах тухай бодож байтал гэнэт том төсөл хүлээн авч би Монгол руугаа яаралтай буцахаар болж нөгөөх маань буцаад Тайланд явсан юм. Тэр цагаас хойш Гуаньюэнь гэх хотод сурдаг дүү дээрээ очиж 3 хоночихоод ийнхүү цөөн хэд хоног ганцаараа явж байна. Ганцаараа явах ч сайхан шүү..

Чэндүд хонодог орой нэгэн хөгжилтэй юм тохиолдов. Иймэрхүү зүйл бол ганцаараа явахад түгээмэл байдаг л даа, хэхэ..эсрэг хүйсийнхний хараанд онилогдож элдэв дотно яриа, харилцаа үүсгэх бол залуу насанд байх л явдал гэж боддог. Харин энэ удаа өөрөө ч сайн мэдсэнгүй өнгөрөөчиж.

Тэгэхээр юу болсон бэ гэвэл,

Өчигдөр өдөр Гуаньюэнь хотоос Чэндүд буугаад хоноглох газраа ирж ус цасанд орж төвхнөчихөөд гадагшаа гарах санаатай ойр зуурын мэдээлэл хайн утсаа ухаж байтал нэг залуу хажуугаас “Англиар ярьдаг уу?” гэхээр нь “мэдээж” гээд инээтэл яриа үүсэн, дэлхийн бөмбөрцгийн нөгөө тал хөл бөмбөгийн эх орон Бразил улсаас ирсэн хүн болж таарав. Удалгүй цаанаас эр, эм нийлсэн 10-аад залуус ирж нийлэн зохион байгуулалттай хотын аялал гэсээр гарч одов.

Тэднийг явсны дараахан 2 ширээний цаана сууж байсан өнгөт арьстай залуу “Чи хятад биш шиг харагдах хаанаас ирсэн бэ?” гэж яриа өдөн дөхөж ирлээ. Тэгэхээр нь “Яагаад тэгж бодов?” гэтэл “чиний хувцаслалт байгаа байдал чинь өөр байна..хятад охидууд сонин эрээн мяраан даашинз, юбка бас өндөр өсгийт гээд л..” гэх сайхан үгэнд нь урамшсан хүн “хэхэ тийм үү Монгол”  гээд үнэнээ хэлтэл өө ваув болоод л жигтэйхэн баярлаад явчихлаа. Өөрөө болохоор Марокко гаралтай Англи улсын иргэн, Хятадад ялангуяа энэ хотод сүүлийн 3 жил дараалан ирж байгаа гэхээр нь Хятадын талаар ямар бодолтой явдгийг нь сонирхоход “маш сонирхолтой, жинхэнэ амьдрал өрнөдөг газар шиг санагддаг Европын өндөр хөгжилтэй гэгдэх улсуудтай харьцуулахад..тэнд бол өсөлт хөгжилт гэж байхгүй, үхмэл уйтгартай нэгэн хэвийн байдал” гэж хариулав.

Иймэрхүү ойр зуурын яриа өрнөсөөр нэлээн удчихав. Тэгээд маргааш явах учраас гадуур гарах хэрэгтэй гэсээр би хөдлөв.

Чэндү хотын төвөөр энэ юу вэ, тэр ч гоё юм, энэ хятадууд нээрээ хийж үйлдвэрлэж амьдарч чадаж байна шүү гэж ангайсаар явтал шөнийн 10 болчихож, өглөө эрт нислэгтэйгээ санан эртхэн нойр авах хэрэгтэйгээ бодон бодон эргэн иртэл нөгөө англи залуу манай өрөөний хажууханд байх хүлээлгийн танхимд сууж байна. Дахин жаахан ярьж дараа энүүгээр явбал таарах байлгүй энэ тэр гэж фэйсбүүк хаягаа солилцон салцгаав.

Өглөө 5-д нисэх явах байсан тул 4.30-д босоод 00 ортол нөгөө залуу бас тэнд харагдлаа, жаахан яарсандаа болоод анхаарал хандуулах боломж байсангүй тэгээд гарахдаа баяртай гэчихээд онгоцны буудалд ирж интернэтэд холбогдон фэйсбүүкээ шалгаж байтал ийм захиа бичсэн байжээ…

Hey, I was thinking would you say it is strange that I’m so attracted to you? I love how full of life you are, I knew when I first saw you. I feel like being in one location on Earth at the same time for only one day. That we should explore this moment. Regardless of the future, I want to…

How to express this. Would be like a 3.15am shower together today before we start our days. What do you think? Soo wild and direct I know but just like beauty is…

Тэгээд намайг гарч ирнэ гэж бодоод л шөнөжингөө тэнд хүлээж хоносон нь тэр байж хөөрхий, хэхэ…эрэгтэй хүмүүс гэдэг хэтэрхий өөртэй итгэлтэй амьтад шүү.

Найз залуудаа хэлтэл “чамаар бахархаж байна” гээд байгаамаа ккк.

Та бүхэнд иймэрхүү явдал тохиолдож байсан бол хуваалцаарай 😉

 

 

 

Харин, ТА юу гэж бодож байна?…

За маргааш Тайландыг орхихоор боллоо.

Монгол улсын иргэд 30 хоног визгүй байх эрхтэй хугацааг бүрэн утгаар нь ашиглалаа. Дөрөвдүгээр сарын 2-нд орж ирсэн гэхээр 3-хан хоног үлдтэл энд тарвалзчихсан байж таарлаа..

Уг нь өглөөхөн Бангкокт ирсэн юм чинь ганц нэг хоногийг кино мино үзсэн шиг өнгөрүүлье үү гэтэл дараагийн цэгтээ очих унааныхаа зардалд уягдчихав.

Дараагийн очих газар гээд өмнөд хөршөө онилчихсон байгаан..манай хүн Күнминь мужийн Дали гэх жижиг хотод хэсэг хугацаанд амьдарсан гэнэ. Тэгээд түүний хэлэх нь “хятад их сайхан орон, үзэсгэлэнтэй газрууд зөндөөтэй бас эмэгтэйчүүд нь хүчтэй, царайлаг, орондоо гаргууд, харин эрчүүд нь копидцон мэт ялгагдах юмгүй маанагууд..” гээд их ялгавартай ханданаа хөөрхийст…

Өмнөх аяллуудаа эргэн харахад би ч гэсэн өмнөд хөршөө муулахгүй ээ..нүд алдаж, сэтгэл хөдлөм газрууд зөндөө байсан, тусч эелдэг нөхөрсөг хүмүүстэй ч олон таарсан.

Тиймээс гэртээ харих замдаа буугаад мордохыг зорьсон нь энэ.

Маргааш өглөө энд (Бангкок)-ээс Юнань мужийн Күнминь хот нисэхээр онгоцны тасалбараа авчихсан. Үнэнч хамтрагч ЭйрЭйжэ (AirAsia) маань энэ хооронд 3 цаг 20 минутын нислэгийг 109 доллараар хийдэг юм байна. Хоног тулгаж захиалаад үнэ нь нэмэгдсэн эсэхийг мэдэхгүй юм ямар ч байсан хойшоо-урагшаах 7 хоногуудтай нь харьцуулахад хамгийн хямд нь энэ байлаа. “Явъя” гэж бодож байсан “Майн нэг”-ний өдрөө гээд хартал бүр хоёр дахин өсчихсөн харагдсан шүү.

Гадаа бороо хувин хувингаар цутгаж байгаа мэт асгасаар “айдгаа авдрандаа хийх” гэгчээр билетээ авчихсан бид хоёр ёстой жаргаж суунаа…

Би, дуртай трансуудаа сонсонгоо энийг бичээд, нөгөөх болохоор шүтдэг баатруудынхаа талаарх бичлэгүүдийг үзсээр..өнөөдөр бүр ч уянгын халилтай харагдах..учир нь Бенито Муссолинигийнх нь тэнгэрт хальсан өдөр нь байж таарлаа. “Үнэхээр агуу удирдагч дахин давтагдашгүй баатар, аль ч талбарт жинхэнэ эр хүн байсан юм. Наад захын жишээ гэхэд амраг хосуудыг өдөрт дор хаяж 2 удаа сексдэж аз жаргалтай байж олон хүүхэдтэй өнөр өтгөн гэр бүл болохыг маш их ухуулан дэмжиж өөрөө ч ийн хэлснээ амьдрал дээр үлгэрлэн үзүүлж олон эмэгтэйтэй “зайтай” эр явсан гэнэлээ” гэх..

Тийнхүү италийн фашист намын лидер эрхмийн “алтан сургууль”-ийг таашааж сууснаа сэдэв гэнэт цааш задарч эрчүүдийн эрхтний тухай болоод талийлаа хэхэ..тэгээд “хамгийн том “….”-тэй эрчүүд хаагуур төвлөрч байна вэ?” гэх жагсаалтыг гаргав. Тивээр нь гэтэл,

1. Африк,

2. Өмнөд Америк,

3. Европ,

4. Австрали+Шинэ Зеланд+Номхон далайн арлууд

5. Ази гээд манай тал хамгийн жижигтэйгээр сүүл мушгичихав.

“Харин, Ойрхи Дорнодын ислам шашинтнуудыг Африктай дүйцүүлж бараг болно шүү их том, бас энэтхэгийг тойрсон Өмнөд Азийг тусад нь авч үзвэл зохино нийтлэг Азичуудаас бол хамаагүй илүү, Малайз мөн адил, Орос бол тэр чигтээ Европ гэсэн үг. Араб эрчүүд хамгийн чалх сайтай нэг дор 10 хүртэл тавих тохиолдол байдаг гэсэн. Европоос бол Итали эрчүүдийг №1 гэдэг, харин Азиас хамгийн жоохон хариугүй юмтайчууд нь Япон, Хятад, Вьетнамчууд байх аа” гэж нэмэлт тайлбар өгөв.

Ойрын үед Африкийг их сонирхоод байгаан дараагийн төлөвлөгөө Кени, Эфиоп, Танзани, Конго, Ангол гэхчлэн өрнөж магадгүй л санагдах. Тус тивийн зүүн хэсэг Адений булангийн Сомали, Эфиоп, Эритрэй, Жибут гэх 4 улс цагтаа Италийн колони байсан учраас “ах аа эгч ээ” болоод их сүрхий ханддаг гэлээ. Манай хүнийг Сомалид энхийг сахиулагчаар байхад нэг ахмад нь алга болчихсон чинь нутгийн тосгонд очоод хэдэн эхнэр тойруулчихсан нутгийн шимийн юмаар халчихсан жаргаж суусан гээд элэг татаачихав.

Харин, ТА юу гэж бодож байна? Энэ жагсаалттай санал нийлэх үү? 

Хаврын синдром

2018 оны дөрөвдүгээр сарын 26. Пүрэв гараг. 15:00

Бараг 7 хонохоо шахсан Пайгаас дөнгөж сая Чиань Майд (Chiang Mai) эргэн ирлээ. Анх тийшээ явахдаа “ганц хоноод л тэндээсээ шууд Бангкок буцчихъя” гэж байсныг бодвол их удчихаж, цаг хугацаа гэдэг ч харвасан сум шиг өнгөрөх…

Тайландад байх 30 хоногийн эрх төд удалгүй дуусах шахсаныг санагалзан ийнхүү шуурхайлахад хүрэв. Халууныг нь гайхсаар байгаад л сар болчихоо шахав энэ улсад.

Бангкокт очоод Хятадын Юнань мужийг зорих төлөвлөгөөтэй байгаа. Одоо нэгэнт хоног тулчихсан учраас Күнминь хот руу нисэж таарах нь. Мөн өмнө нь энэ чиглэлд Лаосоор дамжин газраар хоёр гурван удаа явчихсан болохоор сонирхолгүй ч санагдана. Нөгөөтэйгүүр хамт яваа хүн маань пасспортныхоо хуудсыг хэмнэе гэх нь ч зүйтэй дуулдана.

Аялагчдын “диваажин” гэгддэг Пай руу хөдлөхөөсөө өмнө сэтгэл санаа маш тавгүй байснаас үүдэн тийнхүү хаа нэг тийшээ зугтаамаар санагдаж “тэнд ганц л хоноё” гэж бодож явав. Гол шалтгаан нь би гэж хүн ямар ёр нь хатгасан юм бүү мэд гэнэтхэн л үсээ богиносгоод хаячихсан. Зүгээр ч нэг богино биш бүр халимаг яг л эрэгтэй засалттай гэмээр. Тэгээд үүнээсээ болж гутраад, сэтгэл санаа гэж авах юмгүй, бүх юм миний эсрэг эргэцэн мэт хэд хоног ёстой муухай байв. Үс сайхан бол зүс сайхан гэдэг зүйр үгийг голдоо ортол мэдрэх шиг..

Өөртөө сэтгэл дундуур болохоор юунаас ч таашаал авч чадахгүй, хажуу дахь хүндээ ч хүйтэн хөндий болоод харилцаа ч явуургүй мэт санагдаж эхэлсэн, нэг л сонин. Харин нөгөөх маань “үс чинь өөрчлөгдөж сэтгэлд хүрэхгүй болсон нь үнэн ч гэлээ чамд өөр шалтгаан байна урьдынх шигээ бай л даа” гэсээр..

Харин Пайд очсоноор байдал арай дээрдэв. Өөрийнхөө сул тал дээр анхааралгүйгээр шинэ зүйлсээр өөрийгөө сорин завгүй байлгасанд учир орших шиг боллоо . Дугуй унаж, усанд сэлэхийг оролдон, happy shake гэх сонин ундааг ч туршиж үзэх зэргээр зугаатай байснаас хуучин хэвэндээ орох замдаа шуудрах төлөвтэй.

Юун дээр илүү төвлөрч бодол санаагаа жолоодож буйгаас бүх зүйл шалтгаалдаг гэдгийг мэддэг хэрнээ л хэд хоног элий балай юм шиг явав…

Ахин тэгж гэнэдэхгүй юм шүү гэж бодсоор…:)

Урт хүзүүтнүүд

Дэлхийн хамгийн урт хүзүүтэй эмэгтэйчүүдтэй хоёр дахь удаагаа таарлаа. Амьдардаг тосгоноор нь орж, хийдэг гар урлалын зүйлсийг нь сонирхон, ганц нэг асуулт асуунгаа хамт зургаа татуулах зэргээр маш ойроос харж, харьцсан гэсэн үг..

Одоогоос 4 жилийн өмнө гэж ярих нь дээ 2014 оны намар Зүүн Өмнөд Азиар үргэлжлүүлсэн ганцаарчилсан үүргэвчтэй аяллаа хийж явахдаа Мьянмар улсын нутаг дэвсгэрт эдгээр бүсгүйчүүдийг анх удаа харж байлаа. Тэр талаарх мэдээллийг сонирхвол “Аялахын тулд баян байх хэрэгтэй юу?”  номонд “Төсөөллөөс эрс өөр Мьянмар” нэртэй оруулсан байгааг дуулгая. Энэ улсын талаарх мэдээлэл хомс байсан болохоор нээрээ л төсөөлснөөс тэс өөр байж билээ.

Харин энэ удаа Тайландын талд тэдэнтэй уулзав.

31189706_10213379056403270_6101694079890882560_n.jpg

Кэрин буюу Пэдаунчуудын дийлэнхи нь Мьянмар улсын Каяан мужид, цөөн хэсэг нь Тайландын хил залгаа нутагт оршин суудаг. Үндсэндээ бол Мьянмар улсаас гаралтай угсаатны цөөнх. 1980-аад оны сүүлээс 90-ээд оны эхэн үе хүртэл үргэлжилсэн улс төрийн тогтворгүй байдал, цэргийн дэглэмийн элдэв хавчлага дарамтаас зугтаж Тайланд руу нэвтрэхдээ хоёр улсын хилийн зааг нутаг болох Май Хон Сон (Mae Hong Son)-д суурьшсан дүрвэгсэд гэдэг.

“Пэдаун” гэдэг нь урт хүзүүт гэсэн утга илэрхийлдэг. Кэрин эмэгтэйчүүд зэс цагаригийг гартаа, шилбиндээ, бүсэлхийдээ ч хийдэг бөгөөд тэдний энэхүү гоёл чимэглэлийн хүндийн жин нь 10 кг ч хүрэх тохиолдол байдаг гэнэ.

Инээж байгаа ч нэг л оёнготой юм шиг сул дорой харагдах тэднийг Тайландын зүгээс эргэн гарахыг шаардаагүй ч албан ёсны бичиг баримт олгодоггүй, ажил хийх боломжгүй, өөр тийшээ явж чаддаггүй тэгэхийг ч зөвшөөрдөггүй, хүүхэд багачуул нь сурч боловсрох нөхцөл, боломжоор маш хомс, хилийн цаана байх ах дүү нартайгаа уулзах хүсэлтэй ч мөнгө санхүүгийн дутмагаас явах хүсэл хязгаарлагддаг гэлээ. Тиймээс орлого олох ганц суваг нь хүзүүн дэх энэхүү “дөнгө”-өөрөө аялагч, жуулчдын анхаарлыг татаж хэдэн батт олдог бололтой.

31225799_10213379056523273_6619748332145213440_n.jpg

Саваагүйтэн 15 цагаригтайг нь зүүж үзэхэд бараг 2-3 кг болвуу гэж санагдсан. Их хүнд юм билээ..тэгэхээр яаж унтаж амардаг байнаа гэж гайхмаар бүр..

Тэгэхээр, энэ цагирагийг 5 наснаас нь эхлээд 9 насанд 13 цагираг буюу 4 килограмм, 17 насанд нь 16 цагирагны 6 кг, 20 насанд нь 8 кг-ийн 24-25 цагираг хүртэл нэмдэг гэж харлаа. Өөрийн эрхгүй хүзүү өвдөх шиг…ийм хүнд болохоор тухайн эмэгтэйн мөр, цээж, нурууны ясыг доош нь дарж, толгой өргөгдөн хүзүүний яс нь нарийсчихдаг тул авах л юм бол хүзүү нь хугарах аюултай байдаг гэсэн. Тиймээс нэг л зүүж эхэлсэн тохиолдолд авна гэж бодолтгүй…бас л хэцүүхэн ёс заншил байгаа биз.

Зүүж эхэлсэн шалтгаан нь янз бүр яригддаг юм байна. Тухайлбал: нэгэн домгоор Пэдаунчууд маш баян чинээлэг амьдралтай байжээ. Амьдралын чинээлэг байдалдаа ташаарсан нөхдүүд ажил хийх нь байтугай бурханд мөргөхөө ч бүр больжээ. Үүний гайгаар, түүнд хорссон “бурхан” тэдний эмэгтэйчүүдийг устгахаар эрэгтэйчүүд нь гадуур ажилд явсан хойгуур араатан баруудаа явуулж, бүсгүйчүүдийг нь багалзуурдуулан хөнөөлгөдөг байжээ. Үүнээс болж эмэгтэйчүүдээ тэр аюулаас хамгаалахын тулд хүзүүнд нь зэс цагариг хийдэг болсон гэнэ. Нөгөөтэйгүүр өөр омгийн эрчүүд хулгайлахаас болгоомжилж муухай харагдуулах ч зорилготой гэхэд эсрэгээр урт хүзүүтэй тусмаа хөөрхөн ч гэх, бас домгийн амьтан “луу”-тайгаа төстэй болох гэсэндээ зэргээр итгэхэд бэрх зүйлс яригдах. Тиймээс иймэрхүү үлгэр туульсийн шинжтэй таамаг олон байхад яг яагаад, хэдийнээс зүүж эхэлснийг чөтгөр л мэдэх бололтой, юутай ч ямар нэгэн учир шалтгаан байж л таараа…

Эр, эм гэлтгүй “ХҮН” бүрийн таатай, тааваараа байх боломж, нөхцөл, сонголтыг үгүйсгэсэн элдэв зан үйл, уламжлал, соёл, амьдралын хэв маяг бага байгаасай л гэж хүсэх юм даа…

Эртхэн эзэмшсэн байх чадварууд…

Ёстой балайн, бөгс гэж авах юмгүй нуль өвчин болчихсоон…

Харин та бүхэн, хүний газар шөнө оройн цагаар ямар нэгэн муу явдал тохиолдвуу гэж санаагаа бүү чилээгээрэй ;), зөвхөн өөрийн буруугаас л болсон хэрэг. Тэгэхээр ийм хөндүүрийг мэдрэхдээ ч харамсахгүй байгаан, нэг төрлийн шийтгэл болог гэж бодогдох.

Тиймээс цаашид над шиг хожимдож харамсах залуус цөөн байгаасай гэсэндээ л ийнхүү бичнэ.

Хөдөө төрж өссөн болохоор мал хуйдаа л гайгүй байхаас биш моторт зүйлсээс нэлээн хол хөндий байсан юм. Тэгээд дээрээс нь намайг бага байхад манайх говь руу нутагладаг байсан учраас гол горхи нуур ус гэдэг үнэндээ “чандмань эрдэнэ” байлаа. “20 литр усаар 7 хонох тохиолдол энгийн үзэгдэл” гэвэл өнөө цагт итгэх хүн ховор доо…тиймээс сэлж чаддаггүй, их уснаас айдаг хэцүүхэн бэрхшээлтэй нэгэн. Алхахад бодол цэгцэрч санаа амран бие чангараад нэг төрлийн бясалгал, дасгал зэрэгцчих шиг санагддаг болохоор хэзээнээсээ хоёр зээрдээ түлхүү ашигласаар машин тэрэгтэй болъё, барьж суръя ч гэх бодол төрдөггүй байж, одоо ч адилхан.

Харин өнөөдөр ийнхүү бөгсөө холгочихоод суухдаа л хамгийн чухал зүйлсийг сураагүй өдий насалсандаа харамсах, цухалдах, сэтгэлээр унах зэрэгцэн өөртөө итгэлгүй байдал хасах руу орохоо шахав.

Тайланд улсын баруун хойд хэсэгт Мьянмар улсын хил дээр шахуу орших Пай гэх жижигхэн хөөрхөн газар ирээд 3 дахь хоногийнхоо нүүрийг үзэж байгаа нь энэ. Энэ улсаар аялсан хүн бүр шахам, ялангуяа сонин содон юм сонирхож явдаг үүргэвчтэй аялагчдын амралтын цэг “диваажин” ч гэж тодорхойлогддог газар. Байгальдаа ойрхон, амар амгалан хэрнээ цагийг зугаатай өнгөрөөх, үзэж харах зүйлс ч мундахгүй олон байх нь дээрх тодорхойлолтыг хүлээн зөвшөөрөхөөс аргагүйд хүргэнэ.

20180422_171528.jpg

Энэхүү голынхоо нэрээр нэрлэгдсэн Пай тосгоны нэг хэсэг

Мэдээж Тайланд юм чинь зам харгуйнаас өгсүүлээд байр буудал, хоол унд, унаа хөсөг, үзвэр үйлчилгээний соёл, сонголтонд эргэлзэх шаардлагагүй нь сайхан.

Энд ирсэн хүмүүс ихэнхдээ дугуй юмуу мотоцикл түрээслээд ойр хавийн үзэж харах цэгүүд рүүгээ давхилдах нь атаархмаар харагдана. Үнэ нь ч хямд, мотоцикл 24 цагаар түрээслэхэд 200-250батт, дугуй бол 50-100 гэх. 1 батт 75 төгрөг гээд бодохоор үнийн багцааг ерөнхийд нь авчихна биз.

Тэгээд уржигдар өглөө нэг газраас дугуй түрээслээд унадаг баатар болов оо..,хүн багатай замыг сонгож аваад гадаах 40 хэмийн халууныг ч тоолгүй нэлээн чардайв. Өөрөөр хэлбэл “бусдын чадаад байгаа иймхэн юмыг эртхэн эзэмшихгүй яав?” гэсэн маягтай өөрийгөө шийтгэсэн гэхэд болно. Хоёр ч удаа хажуу дахь хүнээ мөргөж, хэд хэдэн удаа унахаа шахан тэвдчиж замын осол ч гаргахаа дөхөн их л мэрийж бүтэн өдрийг барлаа. Орой болоход нэлээн гайгүй зүгшрээд ирэхээр нь маргааш өглөө нь 6-д гараад нэг талдаа 10-аад километр жийлгэх газрыг зорив. Тэр нь Pai Canyon гэх өвөрмөц тогтоцтой хавцлууд.

20180422_075236.jpg

Пайгийн хавцал

Аз болоход бүтэн сайн таарч тийм эрт цагаар хөл хөдөлгөөнгүй шахам байсан нь дажгүй сайхан яваад ирэхэд мөн ч их тус болов. Тэгээгүй бол ч дугуйгаа түрсээр халуунд муужирч унах байсан байж магадгүй санагдана.

20180422_073745.jpg

Ийнхүү анхны оролдлогоор 20 км замыг саадгүй туулсандаа баярлах ч эртхэн сурч байхгүй яавдаа гэх бодол эргэлдсээр…

За тэгээд олон юм нуршилгүйгээр доорх 3-н чадварыг заавал эзэмшсэн байхыг сануулъя. Ялангуяа аялж явахад зайлшгүй хэрэгтэй гэдэг нь бүр ч мэдрэгдэх нь шаналгаатай.

  1. Дугуй, мотоцикл унах
  2. Машин жолоодох
  3. Усанд сэлэх

 

Нас бол зүгээр л тоо ш дээ…

Уржигдраас хойш Тайландын Шинэ жил-Сонкран эхлээд гадуур хөл хөдөлгөөн гэж жигтэйхэн. Жил бүрийн 4-р сарын 13-15-ны өдрүүдэд ийнхүү бужигнадаг гэнэ.

Энэ улсаар аялсан өмнөх тохиолдлуудад ийм халуун үед нь ирж байгаагүй болохоор тэсэхэд бэрх л байх, байнга 35-аас дээш хэмтэй, зүгээр суухад л хөлс урсаад, шүршүүрний ус нь хүртэл халчихсан, нүцгэн л тарвалзаад байхаас өөр сонголт ховор мэт…санасныг бодоход бороо ордоггүй цаг нь байж таарлаа.

Ийм байхад ч усаар булалцах үнэн зугаатай хэрэг л дээ..хөгшин, залуугүй л дүртэй итгэчихсэн баясаж харагдана. Ер нь ч энд ирэхээр насаа мартчих шиг болдог нь сонин шүү…

30726919_10213315247408085_1987283734386180096_n.jpg

Аялагчдын хөлхөлддөг Као Сан, зэргэлдээ орших Рамбуттри гудамжууд бүр хөл тавих зайгүй шаваастай. Өчигдөр оройхон үсэргээн хийдэг баатар болоод тийшээ дөхөх гэтэл “даац хэтэрцэн” гээд оруулдаггүй наасан. Тус бүр нь километр орчим үргэлжлэх бүхэл бүтэн хоёр гудам гээд бодохоор ямар их хүн цугларсныг төсөөлж болмоор…

30714408_10213315312449711_4596069435734753280_n.jpg

Сонкраныг түрүүхэндээ бол ингэж задгай тэмдэглэдэггүй байсан гэнэлээ. Мөнгөлөг аяга юмуу тусгай саваар хутгасан усыг зөвхөн настай хүмүүсийнхээ дээрээс л асгадаг уламжлалтай гэх.

Харин сүүлийн жилүүдэд л хүн олноор цуглардаг газруудад гадны жуулчид, нутгийн хүүхэд залуучуудын шавиагаа ханатал хөгжилддөг “Усан байлдаан” болчихсон бололтой.

Тийм ч гэлээ ийм халуунд усаар байлдах хэн бүхний дуртай зүйл байхаас яахав ээ..харин гол учир нь хуучин оныхоо муу муухай, сөрөг бүхнийг угааж цэвэрлэчихээд шинэ ондоо цэмцийж цэмбийсэн хүмүүс сэмбэгнээд орно гэхээр сайхан санагдаад байгаам чинь, хүний сэтгэлээ гэж…

Мөн ингэж бие биенийхээ нүүрэнд дин со поон (din sor pong) гэх шаврыг нялах юм. Уг нь бол зөвхөн эрчүүд нь таалагдсан бүсгүйдээ “ханд” өгөх боловсон илэрхийлэл байж. Гэтэл одоо мөн л өөрчлөгдөөд зөрсөн бүхэндээ түрхдэг болж.

30707827_10213315245128028_6771854113601748992_n.jpg

Заримдаа хэнд ч хамаагүй шахуу зүйл анхаарал татах нь байдаг даа…

Түүн шиг л…хөгжим сонсоод сууж байтал Эми гэнэт “ёстой балай юмнаас болж шөнө унтаж чадсангүй” гээд хөмсгөө өргөж байна. Халуунд нозоорсон би дуртай дургүй “тийм үү, юу вээ?” гэхэд “Францын ерөнхийлөгчийг тийм хөгшин эхнэртэйг сая л мэдлээшдээ 25 нас гэдэг арай л юм. Эрэгтэй нь ах, мөнгөтэй харин эмэгтэй нь загвар өмсөгч юмуу урлаг соёлын салбарт байж болох, жишээ нь Трамп”  гээд инээд хүргэчихэв.

Тэгэхээр нь нээрээ юу билээ гээд хайгаад үзтэл “жинхэнэ хайр: аргагүй л уулзаж учрах хүмүүс” гэмээр санагдлаа. Насны зөрүүтэй байдлыг мөнгө санхүү эсвэл нэр алдар гэхчлэн ямар нэгэн давуу талаараа холбогдсон мэтээр ойлгох байдал түгээмэл ч энэ хоёрт бол “тийм” гээд хэлчихээр зүйл харагдсангүй.

Харин ч Францын түүхэнд “хамгийн залуу ерөнхийлөгч” гэгдэж буй 40 настай Иммануэль Макроны өдий зэрэгт хүрсэн нь тэрхүү эмэгтэйн түшиг тулгуур гэхэд буруудчихгүй л байх..амжилттай яваа эр хүний ард илүү ухаантай эмэгтэй байдаг гэдэг дээ..тэгээд ч 65-тай гэхэд үнэн итгэмээргүй гуалиг харагдаж байгаам чинь..нүүр нь л үрчлээтэй болохоос тэгж биеэ авч явна гэдэгт ухаан шаардагдалгүй яахав дээ.

Сониучирхан насны зөрүүтэй олны танил хүмүүс гээд хартал нас бол зүгээр л тоо ийм мэдээлэл гарч ирэв.

Үнэхээр нас бол зүгээр л тоо ш дээ, “нас зөрөхөөс нүх зөрөхгүй” гэх хэллэг ч байдаг биз дээ, хэхэ…